Na een ongeval kan het lang duren voordat duidelijk is hoeveel smartengeld passend is. Eerst zal zo mogelijk een ‘medische eindtoestand’ van het letsel worden afgewacht. Een medische eindtoestand wil zeggen dat de opgelopen gezondheidsklachten niet veel meer zullen veranderen in de toekomst (of inmiddels zijn verdwenen). Soms is dat pas na verloop van twee jaar na een ongeval (of een medische ingreep). In de tussentijd kan al wel wettelijke rente verschuldigd zijn over het (uiteindelijke) smartengeldbedrag. Vanaf welk moment begint die rente te lopen? En wordt het smartengeld bij een oude zaak aangepast voor prijsstijgingen?

Vanaf 1 november 2026 geldt een aanbeveling van de Rechtspraak over wettelijke rente op smartengeld. Het uitgangspunt daarin is dat de rente wordt berekend vanaf de gebeurtenis die de aansprakelijkheid heeft veroorzaakt. Bij oudere zaken kan daarnaast een correctie voor indexering aan de orde zijn. De aanbeveling is een hulpmiddel voor de rechter en bindt de rechter niet: de omstandigheden van jouw zaak blijven van belang. De aanbeveling van de Rechtspraak is hier te downloaden.

Smartengeld is een vergoeding voor immateriële schade, zoals de gevolgen van lichamelijk letsel en/of geestelijk letsel. De wet bepaalt dat je bij lichamelijk of geestelijk letsel recht kunt hebben op een naar billijkheid vast te stellen vergoeding (zie Artikel 6:106 BW).

De wettelijke rente is iets anders dan het smartengeld zelf. Zij ziet op de vertraging bij de betaling van een geldsom. De wet bepaalt dat de rente wordt berekend over de periode waarin de schuldenaar met betaling in verzuim is geweest (zie Artikel 6:119 BW lid 1).

Volgens de nieuwe aanbeveling van de Rechtspraak is het uitgangspunt dat de wettelijke rente over smartengeld begint te lopen vanaf de aansprakelijkheid scheppende gebeurtenis. Dat is de gebeurtenis waardoor de aansprakelijkheid is ontstaan, bijvoorbeeld de datum van het ongeval. De rente begint volgens dit uitgangspunt dus niet pas te lopen wanneer het smartengeld definitief wordt vastgesteld.

De aanbeveling noemt maatwerk als uitzondering. Een andere ingangsdatum kan aan de orde zijn wanneer daarvoor een objectieve reden bestaat, bijvoorbeeld als sprake is van een reeks gebeurtenissen of als het moment waarop de schade is ontstaan moeilijk vast te stellen is (bijvoorbeeld bij een beroepsziekte). De reden moet dus samenhangen met de omstandigheden van de zaak, niet alleen met het standpunt van een partij.

Rente en indexering zijn niet hetzelfde. Rente vergoedt de vertraging bij betaling. Indexering corrigeert het smartengeld voor prijsstijgingen.

De aanbeveling legt uit dat smartengeld alleen voor indexering wordt gecorrigeerd als de aansprakelijkheid scheppende gebeurtenis ten minste vijf jaar vóór de definitieve vaststelling van het smartengeld heeft plaatsgevonden. Is de periode korter dan vijf jaar, dan beveelt de regeling geen indexeringscorrectie aan. Is de periode vijf jaar of langer, dan wordt die correctie wel toegepast.

De berekening hangt af van het smartengeldbedrag, de ingangsdatum en de wettelijke rentepercentages die golden tijdens de periode waarover rente wordt berekend. Het percentage kan veranderen; de wet bepaalt dat de wettelijke rente bij algemene maatregel van bestuur wordt vastgesteld.

Bij wettelijke rente wordt de rente na ieder jaar bij het bedrag gevoegd waarover de volgende rente wordt berekend. Daardoor kan de berekening bij een lange looptijd ingewikkelder zijn dan één percentage vermenigvuldigen met het aantal jaren (zie Artikel 6:119 BW lid 2).

Bij letselschadezaken moet worden uitgegaan van de consumenten (niet-handelstransacties) op grond van artikel 6:119 BW. In de afgelopen jaren zagen de wettelijke rentepercentages er als volgt uit:

Voor de berekening zijn vooral deze gegevens van belang:

• de datum van de gebeurtenis die de aansprakelijkheid heeft veroorzaakt;
• het bedrag aan smartengeld dat uiteindelijk wordt vastgesteld;
• de datum waarop dat bedrag definitief wordt vastgesteld;
• de wettelijke rentepercentages die in de verschillende perioden golden;
• of de gebeurtenis ten minste vijf jaar vóór de definitieve vaststelling plaatsvond;
• of er een objectieve reden is om een andere ingangsdatum te hanteren.

De aanbeveling geldt dus vanaf 1 november 2026. Zij is nadrukkelijk niet bindend voor de rechter. De rechter beslist in een individuele zaak met inachtneming van alle relevante omstandigheden.

• Begint rente op smartengeld pas na een uitspraak? Nee. Volgens de aanbeveling is het uitgangspunt de gebeurtenis die de aansprakelijkheid heeft veroorzaakt. De datum van een uitspraak of een definitieve afspraak is dus niet automatisch de startdatum.
• Wordt smartengeld altijd geïndexeerd? Nee. De aanbeveling voorziet in een indexeringscorrectie als de aansprakelijkheid scheppende gebeurtenis ten minste vijf jaar vóór de definitieve vaststelling van het smartengeld ligt.
• Is de aanbeveling bindend? Nee. De aanbeveling helpt de rechter bij de beoordeling, maar bepaalt de uitkomst niet automatisch. De rechter moet rekening houden met de omstandigheden van jouw zaak.
• Kan de startdatum bij een beroepsziekte anders zijn? Dat kan maatwerk vragen. De aanbeveling noemt beroepsziekten als voorbeeld van een situatie waarin het moment van de gebeurtenis moeilijk vast te stellen kan zijn. In dat geval moet er een objectieve reden zijn om een ander moment te kiezen.